GHAR SABHA - Week 3
Sun 31st May - Sat 6th June
Week 3 of our adhik Maas Ghar Sabha journey focuses on understanding the glory (mahima) of Bhagwan through His various divine leela stories. These sessions explore the divine nature of Bhagwan and show how, through each of His leela charitra’s, we can understand His greatness and the deep love between Bhagwan and His devotees.
After singing/performing the aarti and reciting a verse from “Aaj Mare Orde Re”, families and individuals are invited to engage in short 6–8 minute daily reflection lessons (provided below for Week 3).
Aarti
Jay Sadguru Swami, Prabhu Jay Sadguru Swami;
Sahajananda dayalu (x2), Balavanta Bahunami… Prabhu…
Charana-saroj tamara vandu kar jodi, Prabhu vandu kar jodi;
Charane shish dharyathi (x2), dukh nakhya todi… Prabhu…
Narayan nar bhrata dwija-kula tanu dhari, prabhu dvija-kula tanu dhari;
Pamar patit udharya (x2), aganit nar-nari… Prabhu…
Nitya nitya nautam lila karta Avinashi, Prabhu karta avinashi;
Adasath tirtha charane (x2), koti Gaya Kashi… Prabhu…
Purushottam pragat-nu je darshan karshe, Prabhu je darshan karshe;
Kal-karma-thi chhuti (x2), kutumb sahita tarshe… Prabhu…
Aa avasar Karunanidhi karuna bahu kidhi, vahle karuna bahu kidhi;
Muktanand kahe mukti (x2), sugam kari sidhi… Prabhu…
Jay Sadguru Swami, Prabhu Jay Sadguru Swami;
Sahajananda dayalu (x2), Balavanta Bahunami…
Prabhu Jay Sadguru Swami.
Play Aarti :
Aaj Mare Orde Re
Play Aaj Mare Orde Re :
Play Pad 1 :
Aaj Mare Orde Re, Avya Avinashi Alabel;
Bai Mei Bolaaviya Re, Sundar Chhogaa-Vaalo Chhela..1
Nirkhya Nena Bhari Re, Natvar Sundar Shree Ghanshyam;
Shobha Shee Kahun Re, Nirkhi Laaje Kotika Kaama..2
Gunthi Gulaabana Re, Kanthe Aropya Me Haar;
Lai Ne Varna Re, Charne Laagi Varamvaar..3
Apyo Meto Aadare Re, Besva Chaakhadio Kari Pyaar;
Puchaya Pritashun Re, Bai Me Sarve Samachaar..4
Kahone Hari Kya Hata Re, Kya Thaki Aavya Dharmakumar;
Sundar Shobhata Re, Ange Sajiya Chhe Shangar..5
Paheri Pritshun Re, Surangi Suntharali Sukhaden;
Naadi Hirani Re, Jotaan Trupta Na Thaay Nen..6
Upar Odhio Re, Gutho Reto Joyaa Laaga;
Sajni Te Same Re, Dhanya Dhanya Nirkhya Tenan Bhaagya..7
Mastak Upare Re, Baandhyun Molidu Amulya;
Kotik Ravi Shashi Re, Teto Naave Tene Tulya..8
Reshmi Korano Re, Karmaan Saahyo Chhe Rumaal;
Premananda To Re, E Chabi Nirkhi Thaayo Nihaal..9
Play Pad 2 :
Sajni Saambhalo Re, Shobha Varnavu Teni Teh;
Murti Sambhartan Re, Mujane Upjyo Ati Sneh..1
Paherya Te Same Re, Hariye Ange Alaankaar;
Jeva Me Nirkhya Re, Teva Varnavu Karine Pyaar..2
Baras Kapurana Re, Paherya Haide Sundar Har;
Tora Paaghmaan Re, Te Para Madhukar Kare Gunjar..3
Baaju Berakha Re, Banhe Kapurna Shobhit;
Kadaan Kapurna Re, Jotan Chore Saunan Chitt..4
Sarve Angaaman Re, Uthe Attarani Bahu For;
Chore Chitta Ne Re, Hasta Kamal Nayanani Kor..5
Hasta Hetamaan Re, Saune Deta Sukh Anand;
Rasroop Murti Re, Shree Hari Keval Karuna Kand..6
Adbbhuta Upama Re, Ketan Sesh Na Pame Paar;
Dharine Murti Re, Jaane Avyo Ras Shrungar..7
Vaahalpa Venama Re, Nenaa Karunaman Bharpur;
Ango-Angamaan Re, Jaanay Ugiya Aganita Sura..8
Kartan Vaatadi Re, Boli Amrut Sarikhan Ven;
Premanandana Re, Jotan Trupt Na Thaay Nena..9
Play Pad 3 :
Bolya Shree Hari Re, Sambharyo Narnaari Harijan;
Maare Eka Vartaa Re, Saune Sambhala-Vyanu Chhe Man..1
Maari Murti Re, Maara Lok Bhog Ne Mukta;
Sarve Divya Chhe Re, Tyan To Joyaa Ni Chhe Jukta..2
Maaru Dhaam Chhe Re, Akshar Amrut Jenu Naam;
Sarve Samrathi Re, Shakthi Gunay Kari Abhiraam..3
Ati Tejimaya Re, Ravi Shashi Kotik Vaarne Jay;
Sheetal Shant Chhe Re, Tejani Upama Nav Devay..4
Teman Hun Rahun Re, Dvibhuj Divya Sadaa Saakar;
Durlabh Devane Re, Maaro Koi Na Paame Paar..5
Jeev Ishvara Tano Re, Maya Kaal Purush Pradhan;
Sahune Vash Karun Re, Sahuno Prerak Hun Bhagvaan..6
Aganita Vishvani Re, Utapati Palan Pralaya Thaaya;
Maari Marji Vina Re, Koi Thi Taranu Nav Todaaya..7
Em Mane Janajo Re, Maara Ashreet Sau Narnaari;
Meto Tam Agade Re, Vaarta Satya Kahi Chhe Maari..8
Hu To Tam Karnay Re, Avyo Dhaam Thaki Dhari Deha;
Premananda No Re, Vaahalo Varsya Amrut Meha..9
Play Pad 4 :
Vadi Sau Saambharo Re, Maari Vaarta Param Anoop;
Param Siddhanta Chhe Re, Saune Hitkaari Sukhroop..1
Sahu Haribhakta Ne Re, Jaavun Hoye Maare Dhaam;
To Mane Sevajo Re, Tame Shuddha Bhaave Thai Nishkaam..2
Sahu Haribhakta Ne Re, Rehvun Hoye Maare Paas;
To Tame Meljo Re, Mithya Panch Vishay Ni Aash..3
Muja Vina Janajo Re, Bija Mayik Sahu Aakar;
Priti Todajo Re, Jutha Jani Kutumb Parivaar..4
Sau Tame Paadajo Re, Sarve Dadh Kari Maara Niyam;
Tampar Rijashe Re, Dharm Ne Bhakti Karshe Kshem..5
Sant Hari Bhakt Ne Re, Didho Shikshanao Upadesh;
Latakaan Haathanaan Re, Karta Shobhe Natavar Vesh..6
Nijajan Upare Re, Amrut Varsya Anand Kand;
Jem Sau Aushadhi Re, Prite Poshe Puran Chand..7
Shobhe Santaman Re, Jem Kai Udugan Man Uduraj;
Ishvar Udaay Thayaa Re, Karima Karva Jan-Na Kaaj..8
E Pad Shikhashe Re, Gaashe Sambharse Kari Pyaar;
Premananda-No Re, Swami Leshe Teni Saar..9
Shree Sahajanand Swami Maharaj Ni Jay!
Manglacharan
Play Manglacharan :
Omkar chant – deep breath followed by Om (to refresh the mind & focus on the sabha)
Twameva Mata Cha Pita Twameva, Twameva Bandhu Cha Sakha Twameva
Twameva Vidya Dravinam Twameva, Twameva Sarvam Mam Dev Deva
Daily Lesson
Day 1 Lesson - Importance of Remembering Bhagwan’s Leelas
This week focuses on experiencing divine joy through remembering the leelas and prasangs of Bhagwan Swaminarayan.
Shreeji Maharaj teaches, in Vachanamrut Gadhada Pratham 3, “that even if one forgets Bhagwan’s murti at the time of death, remembering His leelas, festivals (e.g. Janmashtmi, Vishnu-yagnas), or His sadhus and devotees will lead them back to Him and grant great spiritual benefit—even liberation to Akshardham”.
Bhagwan accepts even indirect remembrance. Maharaj’s teaching highlights His compassion:
- Festivals create emotional and spiritual impressions (sanskars); repeated participation builds deep inner impressions
- Even if remembrance is not perfect or direct, it still results in divine spiritual connection
- Remembering anything associated with Bhagwan leads back to Him
Remembering festivals leads to liberation because it anchors the mind in Bhagwan through associated memories, emotions, and relationships, especially at the most critical moment—death.
Sant Conclusion
DHUN
Conclude with a 1-2 minute Swaminarayan Maha Mantra Dhun.
Optional Discussion
Discuss as a family or self introspect on the below reflection questions:
- Which leela of Bhagwan brings you the most peace or joy when you remember it?
- Why does remembering leelas make it easier to remember Bhagwan during important moments of life?
- Which Utsav or large spiritual gathering do you hold close in your heart, that brings you closer to Bhagwan?
Day 2 Lesson - Saak Utsav
Shreeji Maharaj first celebrated the Saak Utsav in Loya (Magshar/Posh 1877) after Sura Khachar requested a festival during a quiet period. When a devotee offered fresh aubergines, Maharaj joyfully declared the utsav and personally prepared the meal.
Dressed simply, Maharaj cooked 1200kg of aubergines using large quantities of ghee and spices. Sura Khachar was astonished, but Muktanand Swami recognised the divinity in Maharaj’s actions. Maharaj personally served only saak to the devotees; though simple, it tasted like each person’s desired meal.
Bhagwan’s love is expressed through seva and personal care towards Santo & Haribhakto. By His grace, even the simplest offering becomes fulfilling—teaching that true joy comes not from self motives, but from His divine connection and compassion.
Key teachings from this leela:
- Seva with love: Bhagwan personally serves devotees, showing true love is expressed through humble, selfless service.
- Divine perfection: Whatever Bhagwan does—however simple—is always perfect.
- From simple to divine: Even a basic offering becomes extraordinary through His grace.
- Inner fulfilment over variety: True joy comes from Bhagwan, not from material abundance.
- Personal care: Bhagwan understands and fulfils each devotee’s inner wishes.
In essence, Bhagwan’s grace transforms simplicity into complete spiritual fulfilment.
Sant Pravachan
DHUN
Conclude with a 1-2 minute Swaminarayan Maha Mantra Dhun (a raag of your choice). This mantra possesses infinite positive energy in providing cleansing & enlightenment to your hearts and home.
Optional: Have extra time?
Discuss as a family or self introspect on the below reflection questions:
- What does Maharaj cooking the entire saak Himself teach us about His love and personal care for devotees?
- How does the miracle of each devotee tasting their favourite food show Bhagwan’s understanding of every individual’s heart?
- What can we learn from this leela in terms of the number of spices all coming together to bring about such a divine outcome?
Day 3 Lesson - Grace Beyond Judgement
Bhagwan Swaminarayan once distributed wheat in Jetalpur for a yagna. Inspired by His compassion, Laxmibai humbly sought to do seva but faced rejection from the community. Maharaj intervened, welcomed her, and affirmed that seva is open to all.
Laxmibai devotedly ground the wheat overnight despite physical pain. When she offered it, some objected, calling it impure. Maharaj rejected their judgement and chose to use her flour for His own thaal.
Through this, He revealed the purity of her devotion and transformed her life, demonstrating that true sincerity, not social status, earns divine grace.
Key Learning:
- Seva is for all: No one is excluded – true devotion transcends social status or past actions.
- Intent matters most: Sincerity, humility, and effort are more important than background or perception.
- Do not judge others: Human judgement can be flawed; only Bhagwan sees true purity of the heart.
- Compassion over condemnation: Transformation comes through grace and inclusion, not rejection.
- True devotion transforms: Even a single act of genuine devotion can lead to profound personal change.
Have a think: What does Maharaj’s acceptance of Laxmibai teach us about true compassion – especially when others were quick to judge her? (how can we apply this in our lives)
Sant Pravachan
DHUN
Conclude with a 1-2 minute Swaminarayan Maha Mantra Dhun (a raag of your choice). This mantra possesses infinite positive energy in providing cleansing & enlightenment to your hearts and home.
Optional: Have extra time?
Discuss as a family or self introspect on the below reflection questions:
- How can we learn to see the sincerity in someone’s heart rather than their past mistakes, just as Maharaj did with Laxmibai?
- In what ways can we make our home and satsang more welcoming so that anyone who wants to change or do seva feels encouraged rather than pushed away?
Day 4 Lesson - Transformation Through Love and Bhakti
Navalba lived in the village of Prantij and longed for the darshan of Shreeji Maharaj, who had arrived and was holding sabhas for several days. But her husband, filled with anger and insecurity, locked her inside their home to stop her from attending. Knowing Maharaj would leave the next morning, Navalba spent the night in tears, her heart aching for His darshan. In her desperation and devotion, she broke open a window, climbed out, and ran through the night to reach Maharaj.
Maharaj was preparing to rest when she arrived, standing before Him with folded hands, exhausted and crying. Gently, He asked, “O woman, why do you weep? Tell me your pain.” With trembling words, Navalba explained everything — her husband’s hostility, her longing for satsang, and her plea for protection. Maharaj listened with compassion and then lovingly guided her: “Do not respond with enmity. Replace it with love. While cooking and doing your daily work, remember the Pragat Bhagwan you have attained. Keep My leelas in your mind. With sincere bhakti, even the hardest heart can soften.”
Strengthened by His words, Navalba returned home with renewed courage and a peaceful heart. Over the next few months, her quiet devotion, patience, and love began to transform her husband. His anger slowly melted, replaced by affection and remorse. When Maharaj visited the village again, her husband himself said, “Let us both go for Maharaj’s darshan.” What force could not achieve, love and bhakti accomplished effortlessly, exactly as Maharaj had taught her.
True change in another person’s heart does not come through force, argument, or anger, it comes through love, patience, and steady bhakti, which have the power to transform even the hardest relationships.
Sant Pravachan
DHUN
Conclude with a 1-2 minute Swaminarayan Maha Mantra Dhun (a raag of your choice). This mantra possesses infinite positive energy in providing cleansing & enlightenment to your hearts and home.
Optional: Have extra time?
Discuss as a family or self introspect on the below reflection questions:
- Why does Maharaj emphasise love over confrontation in difficult relationships?
- What does Navalba’s determination teach us about the value of perseverance?
- How can we apply this lesson teaching in family, workplace, or leadership situations?
Day 5 Lesson - Transformation Through Love and Bhakti
Joban Pagi was the terror of Gujarat, feared in every village and city, notorious for looting, violence, and crimes so ruthless that cutting off a man’s head felt no different to him than slicing a melon. His brothers Sunder, Shakaro, and Dalo shared a fierce family unity, and together they were considered unstoppable. One day, Joban heard that a great saint, believed by many to be God Himself, had arrived in the Patidar region with a magnificent mare named Manki.
Curious and arrogant, he told his brother Sunder to steal the mare so he could test whether this “Swaminarayan” was truly divine. Sunder refused, saying the radiance he had seen in Maharaj was unmistakably divine. Unconvinced, Joban went himself to abduct Manki, but his attempt failed.
Years later, during the Dabhan Yagna, thousands of devotees gathered and the stables were filled with the finest mares of Kathis and Darbars. Hearing of the event, and remembering Manki Joban’s desire to steal her had returned. He imagined how such a mare could help him travel hundreds of miles in a night, making his looting even more successful. That night he crept into the stables, but instead of darkness he saw a brilliant light, Shreeji Maharaj Himself was tending to Manki. Joban retreated, planning to return the next night. But the same scene repeated: Maharaj personally grooming the mare. On the third night, Joban’s ego finally broke.
He walked into the sabha the next morning, fell at Maharaj’s feet, and wept. “O Lord, forgive me. I am a fool. I did not recognise You. Free me from my sins.” Maharaj lovingly placed His hand on Joban’s back, pardoned him, and instructed him to abandon his violent ways and live according to dharma.
The man who once terrorised Gujarat was transformed into a humble, devoted servant of Bhagwan. From that day on, Joban and his brothers served as loyal protectors of Maharaj during His travels.
Core Lesson:
- No one is beyond transformation.
- Maharaj’s grace does not just forgive—it awakens and redirects a person’s inner strength towards righteousness.
- True, lasting change comes through divine compassion, not fear or force.
Sant Pravachan
DHUN
Conclude with a 1-2 minute Swaminarayan Maha Mantra Dhun (a raag of your choice). This mantra possesses infinite positive energy in providing cleansing & enlightenment to your hearts and home.
Optional: Have extra time?
Discuss as a family or self introspect on the below reflection questions:
- What does Joban Pagi’s transformation teach us about Maharaj’s ability to awaken goodness even in the hardest hearts?
- Why is divine grace sometimes more powerful than punishment or fear in changing someone’s life?
- How can we learn to see potential in others, even when their past looks dark just as Maharaj did with Joban?
Day 6 Lesson - When Faith Makes You Unstoppable
Ladhibai, a devoted follower of Ramanand Swami, fell into grief after his passing and withdrew from satsang. When Shreeji Maharaj visited, she hesitated to meet Him, but upon seeing Him, her heart softened. Later, in a divine vision, she saw Maharaj seated as Purna Purushottam Narayan in Akshardham, with Ramanand Swami serving Him—confirming His supreme form
Later, Maharaj decided to test her firmness in understanding. He instructed her, a widow, to dress like a married woman, apply a bright red kumkum chandlo, and walk through the town carrying a pot of water while singing His glory. Without hesitation, she obeyed. As she walked, people mocked her, asking whom she had married. With fearless devotion she replied, “Bhagwan Swaminarayan.” Her unwavering faith delighted Maharaj, who blessed her immensely for recognising His true form and standing firm in that conviction.
Key Teaching:
When a devotee’s conviction in Bhagwan becomes firm and clear, they gain a strength and courage that rises above fear, a purity that rises above doubt, and a confidence that makes the impossible feel effortless. Unflinching faith in Bhagwan turns an ordinary devotee into an extraordinary soul.
Sant Pravachan
DHUN
Conclude with a 1-2 minute Swaminarayan Maha Mantra Dhun (a raag of your choice). This mantra possesses infinite positive energy in providing cleansing & enlightenment to your hearts and home.
Optional: Have extra time?
Discuss as a family or self introspect on the below reflection questions:
- How did Ladhibai’s realisation that Maharaj is Bhagwan give her a strength she never had before and what does that teach us about the power of true conviction?
- Why does unflinching faith make a devotee fearless, even when society mocks, challenges, or misunderstands them?
- In what ways can we develop the same “nothing is impossible with Bhagwan” mindset that Ladhibai showed after recognising Maharaj’s true form?
Day 7 Lesson - The Fruit and the Vase – Test of Faith
In the spiritual journey, faith (shradha) and obedience (agna) are often tested. One of the most striking examples of absolute surrender involves Dada Khachar, a prominent and devoted disciple of Bhagwan Swaminarayan. This lesson explores a specific leela that challenges our logical minds and asks us to look at the world through the lens of divine will.
One day, Shriji Maharaj was seated in the court of Dada Khachar in Gadhada. He was holding a large, beautiful, ripe fruit—much larger than the opening of a standard vessel. Maharaj turned to Dada Khachar, handed him the large fruit and a small-mouthed metallic vase, and gave a baffling command:
“Dada, take this fruit and put it inside this vase.” To anyone looking on, the task was physically impossible. The fruit was simply too big, and the opening of the vase was far too narrow. A logical mind would have argued, hesitated, or explained why it couldn’t be done.
Without a single moment of hesitation, doubt, or questioning, Dada Khachar took the fruit and the vase. He didn’t ask, “How, Maharaj?” Instead, he immediately began trying to push the fruit into the small opening, fully believing that because Maharaj had commanded it, it must somehow be possible. Seeing Dada’s absolute, unwavering faith and instant obedience—devoid of intellectual pride—Shriji Maharaj smiled. He stopped Dada Khachar, thoroughly pleased with his devotion, and revealed that the test was never about the fruit or the vase; it was a test of Dada’s nishtha (unshakable faith).
Key Learning:
- Agna over Intellect: Dada Khachar demonstrated that when an agna or command is given by Bhagwan, a devotee’s duty is to obey, not to rationalise.
- The Nature of Faith: True faith begins where human logic ends. If we only obey when it “makes sense” to us, we are trusting our own intellect, not God.
- Earning the happiness of Bhagwan (raajipo): The ultimate goal of a devotee is to earn the happiness of God. Dada’s immediate action, regardless of the outcome, earned him the highest praise from Shriji Maharaj.
Sant Pravachan
DHUN
Conclude with a 1-2 minute Swaminarayan Maha Mantra Dhun (a raag of your choice). This mantra possesses infinite positive energy in providing cleansing & enlightenment to your hearts and home.
Optional: Have extra time?
Discuss as a family or self introspect on the below reflection questions:
- How do we differentiate between healthy questioning in the material world and the disciplined obedience & faith required on a spiritual path?
- How can we develop the same trust Dada Khachar had when facing circumstances that seem completely stacked against us?
અધિક માસ ઘર સભાની અમારી સપ્તાહ ૩ની યાત્રા ભગવાનના મહિમાને સમજવા પર કેન્દ્રિત છે. આ સપ્તાહ દરમિયાન આપણે ભગવાનની વિવિધ દિવ્ય લીલાઓ અને ચરિત્રો દ્વારા તેમના અલૌકિક સ્વરૂપ અને મહાનતાનો અનુભવ કરીશું. આ દૈનિક સભાઓમાં ભગવાનના દિવ્ય સ્વભાવને સમજવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવશે અને તેમની દરેક લીલા દ્વારા ભગવાન અને તેમના ભક્તો વચ્ચેના અતૂટ પ્રેમ, સમર્પણ અને આત્મીય સંબંધનો મહિમા જાણી શકાશે. આ ચરિત્રો માત્ર કથાઓ નથી, પરંતુ આપણા જીવન માટે પ્રેરણા અને માર્ગદર્શનરૂપ છે, જે આપણને ભગવાનના મહિમાનો વધુ દૃઢ નિશ્ચય કરાવી તેમની નજીક લાવવામાં સહાય કરે છે.
આરતી ગાઈ/કર્યા પછી અને “આજ મારે ઓરડે રે”નું એક પદ ગાયા બાદ, પરિવારજનો અને વ્યક્તિઓને સપ્તાહ ૩ માટે આપવામાં આવેલા ટૂંકા ૬ થી ૮ મિનિટના દૈનિક ચિંતનપાઠમાં જોડાવા આમંત્રિત કરવામાં આવે છે.
આરતી
જય સદગુરુ સ્વામી, પ્રભુ જય સદગુરુ સ્વામી;
સહજાનંદ દયાળુ (x2), બળવંત બહુનામી… પ્રભુ…
ચરણ સરોજ તમારા વંદું કર જોડી, પ્રભુ વંદું કર જોડી;
ચરણે શીશ ધર્યાથી (x2), દુઃખ નાખ્યાં તોડી… પ્રભુ…
નારાયણ નર ભ્રાતા દ્વિજકુળ તનુ ધારી, પ્રભુ દ્વિજકુળ તનુ ધારી;
પામર પતિત ઉદ્ધાર્યા (x2), અગણિત નરનારી… પ્રભુ…
નિત્ય નિત્ય નૌતમ લીલા કરતા અવિનાશી, પ્રભુ કરતા અવિનાશી;
અડસઠ તીર્થ ચરણે (x2), કોટિ ગયા કાશી… પ્રભુ…
પુરુષોત્તમ પ્રગટનું જે દર્શન કરશે, પ્રભુ જે દર્શન કરશે;
કાળ કર્મથી છૂટી (x2), કુટુંબ સહિત તરશે… પ્રભુ…
આ અવસર કરુણાનિધિ કરુણા બહુ કીધી, વ્હાલે કરુણા બહુ કીધી;
મુક્તાનંદ કહે મુક્તિ (x2), સુગમ કરી સિદ્ધિ… પ્રભુ…
જય સદગુરુ સ્વામી, પ્રભુ જય સદગુરુ સ્વામી;
સહજાનંદ દયાળુ (x2), બળવંત બહુનામી…
પ્રભુ જય સદગુરુ સ્વામી.
આરતી સાંભળો :
આજ મારે ઓરડે રે
“આજ મારે ઓરડે રે” સાંભળો :
પદ ૧ સાંભળો :
આજ મારે ઓરડે રે, આવ્યા અવિનાશી અલબેલ;
બાઈ મેં બોલાવિયા રે, સુંદર છોગાવાળો છેલ… ૧
નીરખ્યા નેણાં ભરી રે, નટવર સુંદર શ્રી ઘનશ્યામ;
શોભા શી કહું રે, નીરખી લાજે કોટિક કામ… ૨
ગૂંથી ગુલાબના રે, કંઠે આરોપ્યા મેં હાર;
લઈને વારણાં રે, ચરણે લાગી વારંવાર… ૩
આપ્યો મેં તો આદરે રે, બેસવા ચાકળિયો કરી પ્યાર;
પૂછ્યા પ્રીતશું રે, બાઈ મેં સર્વે સમાચાર… ૪
કહોને હરિ ક્યાં હતા રે, ક્યાં થકી આવ્યા ધર્મકુમાર;
સુંદર શોભતા રે, અંગે સજિયા છે શણગાર… ૫
પહેરી પ્રીત શું રે, સુરંગી સૂંથણલી સુખદેણ;
નાડી હીરની રે, જોતાં તૃપ્ત ન થાયે નેણ… ૬
ઉપર ઓઢિયો રે, ગૂઢો રેંટો જોયા લાગ;
સજની તે સમે રે, ધન્ય ધન્ય નીરખ્યા તેનાં ભાગ્ય… ૭
મસ્તક ઉપરે રે, બાંધ્યું મોળીડું અમૂલ્ય;
કોટિક રવિ શશી રે, તે તો નાવે તેને તુલ્ય… ૮
રેશમી કોરનો રે, કરમાં સાહ્યો છે રૂમાલ;
પ્રેમાનંદ તો રે, એ છબી નીરખી થયો નિહાલ… ૯
પદ ૨ સાંભળો :
સજની સાંભળો રે, શોભા વર્ણવું તેની તેહ;
મૂર્તિ સંભારતાં રે, મુજને ઊપજ્યો અતિ સનેહ… ૧
પહેર્યા તે સમે રે, હરિએ અંગે અલંકાર;
જેવા (મેં) નીરખિયા રે, તેવા વર્ણવું કરીને પ્યાર… ૨
બરાસ કપૂરના રે, પહેર્યા હૈડે સુંદર હાર;
તોરા પાઘમાં રે, તે પર મધુકર કરે ગુંજાર… ૩
બાજૂ બેરખા રે, બાંયે કપૂરના શોભિત;
કડાં કપૂરનાં રે, જોતાં ચોરે સૌનાં ચિત્ત… ૪
સર્વે અંગમાં રે, ઊઠે અત્તરની બહુ ફોર;
ચોરે ચિત્તને રે, હસતાં કમળ નયનની કોર… ૫
હસતાં હેતમાં રે, સહુને દેતા સુખ આનંદ;
રસરૂપ મૂર્તિ રે, શ્રી હરિ કેવળ કરુણાકંદ… ૬
અદ્ભુત ઉપમા રે, કહેતાં શેષ ન પામે પાર;
ધરીને મૂર્તિ રે, જાણે આવ્યો રસશૃંગાર… ૭
વા’લપ વેણમાં રે, નેણાં કરુણામાં ભરપૂર;
અંગોઅંગમાં રે, જાણે ઉગિયા અગણિત સૂર… ૮
કરતા વાતડી રે, બોલી અમૃત સરખાં વેણ;
પ્રેમાનંદનાં રે, જોતાં તૃપ્ત ન થાયે નેણ… ૯
પદ ૩ સાંભળો :
બોલ્યા શ્રી હરિ રે, સાંભળો નરનારી હરિજન;
મારે એક વાર્તા રે, સહુને સંભળાવ્યાનું છે મન… ૧
મારી મૂરતિ રે, મારા લોક ભોગ ને મુક્ત;
સર્વે દિવ્ય છે રે, ત્યાં તો જોયાની છે જુક્ત… ૨
મારું ધામ છે રે, અક્ષર અમૃત જેનું નામ;
સર્વે સામ્રથી રે, શક્તિ ગુણે કરી અભિરામ… ૩
અતિ તેજોમય રે, રવિ શશી કોટિક વારણે જાય;
શીતળ શાંત છે રે, તેજની ઉપમા નવ દેવાય… ૪
તેમાં હું રહું રે, દ્વિભુજ દિવ્ય સદા સાકાર;
દુર્લભ દેવને રે, મારો કોઈ ન પામે પાર… ૫
જીવ ઈશ્વર તણો રે, માયા કાળ પુરુષ પ્રધાન;
સહુને વશ કરું રે, સહુનો પ્રેરક હું ભગવાન… ૬
અગણિત વિશ્વની રે, ઉત્પત્તિ પાલન પ્રલય થાય;
મારી મરજી વિના રે, કોઈથી તરણું નવ તોડાય… ૭
એમ મને જાણજો રે, મારાં આશ્રિત સૌ નરનારી;
મેં તમ આગળે રે, વાર્તા સત્ય કહી છે મારી… ૮
હું તો તમ કારણ રે, આવ્યો ધામ થકી ધરી દેહ;
પ્રેમાનંદનો રે, વા’લો વરસ્યા અમૃત મેહ… ૯
પદ ૪ સાંભળો :
વળી સહુ સાંભળો રે, મારી વાર્તા પરમ અનૂપ;
પરમ સિદ્ધાંત છે રે, સહુને હિતકારી સુખરૂપ… ૧
સહુ હરિભક્તને રે, જાવું હોયે મારે ધામ;
તો મને સેવજો રે, તમે શુદ્ધ ભાવે થઈ નિષ્કામ… ૨
સહુ હરિભક્તને રે, રહેવું હોયે મારે પાસ;
તો તમે મેલજો રે, મિથ્યા પંચવિષયની આશ… ૩
મુજ વિના જાણજો રે, બીજા માયિક સહુ આકાર;
પ્રીતિ તોડજો રે, જૂઠાં જાણી કુટુંબ પરિવાર… ૪
સહુ તમે પાળજો રે, સર્વે દૃઢ કરી મારાં નેમ;
તમ પર રીઝશે રે, ધર્મને ભક્તિ કરશે ક્ષેમ… ૫
સંત હરિભક્તને રે, દીધો શિક્ષાનો ઉપદેશ;
લટકાં હાથનાં રે, કરતાં શોભે નટવર વેશ… ૬
નિજ જન ઊપરે રે, અમૃત વરસ્યા આનંદકંદ;
જેમ સહુ ઔષધિ રે, પ્રીતે પોષે પૂરણ ચંદ… ૭
શોભે સંતમાં રે, જેમ કાંઈ ઉડુગણમાં ઉડુરાજ;
ઈશ્વર ઉદે થયા રે, કળિમાં કરવા જનનાં કાજ… ૮
એ પદ શીખશે રે, ગાશે સાંભળશે કરી પ્યાર;
પ્રેમાનંદનો રે, સ્વામી લેશે તેની સાર… ૯
શ્રી સહજાનંદ સ્વામી મહારાજ ની જય!
મંગળાચરણ
મંગળાચરણ સાંભળો :
ૐકાર ધૂન — ઊંડો શ્વાસ લઈ “ૐ” નો ઉચ્ચાર કરો (મનને તાજગી અને સભામાં એકાગ્રતા માટે)
ત્વમેવ માતા ચ પિતા ત્વમેવ, ત્વમેવ બંધુશ્ચ સખા ત્વમેવ।
ત્વમેવ વિદ્યા દ્રવિણં ત્વમેવ, ત્વમેવ સર્વં મમ દેવ દેવ॥
દૈનિક પાઠ
દિવસ ૧ પાઠ - ભગવાનની લીલાઓનું સ્મરણ કરવાનું મહત્વ
આ સપ્તાહ ભગવાન સ્વામિનારાયણની દિવ્ય લીલાઓ અને પ્રસંગોનું સ્મરણ કરીને દિવ્ય આનંદનો અનુભવ કરવા પર કેન્દ્રિત છે.
શ્રીજી મહારાજ વચનામૃત ગઢડા પ્રથમ ૩માં સમજાવે છે કે જો અંતકાળે કોઈને ભગવાનની મૂર્તિનું સ્મરણ ન રહે, તો પણ ભગવાનની લીલાઓ, ઉત્સવો (જેમ કે જન્માષ્ટમી, વિષ્ણુયાગ વગેરે), અથવા તેમના સાધુઓ અને ભક્તોનું સ્મરણ થાય, તો તે જીવને ભગવાન સાથે જોડાણ થાય છે અને તેને મહાન આધ્યાત્મિક લાભ પ્રાપ્ત થાય છે — એટલું જ નહીં, તેને અક્ષરધામની પ્રાપ્તિ પણ થઈ શકે છે.
ભગવાન પરોક્ષ સ્મરણને પણ સ્વીકારે છે. મહારાજનો આ ઉપદેશ ભગવાનની અપરંપાર કરુણાને પ્રગટ કરે છે:
- ઉત્સવો આપણા હૃદયમાં ભાવનાત્મક અને આધ્યાત્મિક સંસ્કારોનું સિંચન કરે છે. વારંવાર ઉત્સવોમાં જોડાવાથી આ સંસ્કારો વધુ ગાઢ અને દૃઢ બનતા જાય છે.
- સ્મરણ સ્પષ્ટ અથવા પ્રત્યક્ષ ન હોય, તો પણ તે ભગવાન સાથેનો દિવ્ય અને આધ્યાત્મિક સંબંધ સ્થાપિત કરવામાં સહાયક બને છે.
- ભગવાન સાથે જોડાયેલી કોઈપણ વસ્તુનું સ્મરણ અંતે આપણને ભગવાન સુધી પહોંચાડે છે.
ઉત્સવોનું સ્મરણ મુક્તિદાયક બને છે, કારણ કે તે ભગવાન સાથે જોડાયેલી યાદો, ભાવનાઓ અને સંબંધો દ્વારા મનને ભગવાનમાં સ્થિર કરે છે, ખાસ કરીને જીવનની સૌથી નિર્ણાયક ક્ષણે — અંતકાળે.
સંત નિષ્કર્ષ
ધૂન
અંતમાં ૧ થી ૨ મિનિટ સુધી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની ધૂન (તમારી પસંદના કોઈપણ રાગમાં) કરવી. આ મહામંત્રમાં અનંત સકારાત્મક શક્તિ સમાયેલી છે, જે હૃદય અને ઘરમાં પવિત્રતા તથા આધ્યાત્મિક પ્રકાશ પ્રદાન કરે છે.
વૈકલ્પિક: વધુ સમય હોય તો?
પરિવાર સાથે ચર્ચા કરો અથવા નીચેના ચિંતનપ્રશ્નો પર સ્વમંથન કરો:
- ભગવાનની કઈ લીલા તમને તેનું સ્મરણ કરતાં સૌથી વધુ શાંતિ અથવા આનંદ આપે છે?
- ભગવાનની લીલાઓનું સ્મરણ જીવનની મહત્વપૂર્ણ ક્ષણોમાં ભગવાનને યાદ રાખવાનું કેમ સરળ બનાવે છે?
- કયો ઉત્સવ અથવા વિશાળ આધ્યાત્મિક સમૈયો તમારા હૃદયની નજીક છે, જે તમને ભગવાનની વધુ નજીક લઈ જાય છે?
દિવસ ૨ પાઠ - શાકોત્સવ
ભગવાનનો પ્રેમ તેમના સંતો અને હરિભક્તો પ્રત્યેની સેવા તથા વ્યક્તિગત કાળજીમાં પ્રગટ થાય છે. તેમની કૃપાથી સામાન્યમાં સામાન્ય અર્પણ પણ પૂર્ણ સંતોષ આપનારું બની જાય છે. આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે સાચો આનંદ સ્વાર્થપૂર્ણ ઇચ્છાઓમાં નથી, પરંતુ ભગવાન સાથેના દિવ્ય સંબંધ અને તેમની કરુણામાં સમાયેલો છે.
આ લીલાના મુખ્ય ઉપદેશો:
- પ્રેમભરી સેવા: ભગવાન જાતે ભક્તોની સેવા કરીને દર્શાવે છે કે સાચો પ્રેમ નમ્ર અને નિઃસ્વાર્થ સેવામાં પ્રગટ થાય છે.
- દિવ્ય પૂર્ણતા: ભગવાન જે કંઈ કરે છે — ભલે તે સામાન્ય દેખાતું હોય — તે હંમેશાં દિવ્ય અને પૂર્ણ હોય છે.
- સામાન્યમાંથી દિવ્યતા: ભગવાનની કૃપાથી એક સામાન્ય અર્પણ પણ અસાધારણ અને દિવ્ય બની જાય છે.
- આંતરિક સંતોષ વૈવિધ્યતા કરતાં શ્રેષ્ઠ: સાચો આનંદ અને સંતોષ ભૌતિક વૈભવ કે અનેક પ્રકારની વસ્તુઓમાંથી નહીં, પરંતુ ભગવાનમાંથી પ્રાપ્ત થાય છે.
- વ્યક્તિગત કાળજી: ભગવાન દરેક ભક્તની આંતરિક ભાવનાઓ અને ઇચ્છાઓને સમજે છે અને પોતાની કૃપાથી તેને પૂર્ણ કરે છે.
સારરૂપે, ભગવાનની કૃપા સામાન્યતાને પૂર્ણ આધ્યાત્મિક સંતોષ અને દિવ્ય આનંદમાં પરિવર્તિત કરી દે છે.
સંત પ્રવચન
ધૂન
અંતમાં ૧ થી ૨ મિનિટ સુધી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની ધૂન (તમારી પસંદના કોઈપણ રાગમાં) કરવી. આ મહામંત્રમાં અનંત સકારાત્મક શક્તિ સમાયેલી છે, જે હૃદય અને ઘરમાં પવિત્રતા તથા આધ્યાત્મિક પ્રકાશ પ્રદાન કરે છે.
વૈકલ્પિક: વધુ સમય હોય તો?
પરિવાર સાથે ચર્ચા કરો અથવા નીચેના ચિંતનપ્રશ્નો પર સ્વમંથન કરો:
- મહારાજે સમગ્ર શાક જાતે બનાવ્યું — આ પ્રસંગ આપણને તેમના ભક્તો પ્રત્યેના પ્રેમ અને વ્યક્તિગત કાળજી વિશે શું શીખવે છે?
- દરેક ભક્તને શાકમાં પોતાની મનગમતી વાનગીનો સ્વાદ અનુભવાયો — આ ચમત્કાર ભગવાન દરેક વ્યક્તિના હૃદયને કેટલું ઊંડાણથી સમજે છે તે કેવી રીતે દર્શાવે છે?
- આ લીલામાં અનેક મસાલાઓ ભેગા થઈને જે દિવ્ય પરિણામ પ્રગટ થયું, તેમાંથી આપણે શું શીખી શકીએ?
દિવસ ૩ પાઠ - છોડો… ન્યાયથી પરે કૃપા
એક વખત ભગવાન સ્વામિનારાયણે જેટલપુરમાં યજ્ઞ માટે ઘઉંનું વિતરણ કર્યું હતું. મહારાજની કરુણા અને સેવાભાવથી પ્રેરાઈને લક્ષ્મીબાઈએ નમ્રતાપૂર્વક સેવા કરવાની ઇચ્છા વ્યક્ત કરી, પરંતુ સમાજના કેટલાક લોકોએ તેમને સ્વીકાર્યા નહીં. ત્યારે શ્રીજી મહારાજે વચ્ચે પડી તેમને પ્રેમપૂર્વક આવકાર્યા અને સ્પષ્ટ કર્યું કે ભગવાનની સેવા દરેક માટે ખુલ્લી છે.
લક્ષ્મીબાઈએ શારીરિક પીડા હોવા છતાં આખી રાત જાગીને અત્યંત ભક્તિભાવથી ઘઉં દળ્યા. બીજા દિવસે જ્યારે તેમણે તે લોટ મહારાજને અર્પણ કર્યો, ત્યારે કેટલાક લોકોએ તેને અશુદ્ધ ગણાવીને વાંધો ઉઠાવ્યો. પરંતુ શ્રીજી મહારાજે તેમના આવા નિર્ણયને સ્વીકાર્યો નહીં અને લક્ષ્મીબાઈના પ્રેમ તથા ભાવનાનું સન્માન કરતાં એ જ લોટ પોતાના થાળ માટે ઉપયોગમાં લેવાની આજ્ઞા કરી.
આ રીતે મહારાજે લક્ષ્મીબાઈની ભક્તિની પવિત્રતા સૌને પ્રગટ કરી અને તેમના જીવનમાં દિવ્ય પરિવર્તન લાવ્યું. આ પ્રસંગ દ્વારા તેમણે બતાવ્યું કે ભગવાનની કૃપા મેળવવા માટે સામાજિક સ્થાન કે પ્રતિષ્ઠા નહીં, પરંતુ નિષ્ઠાપૂર્વકનો ભાવ, સચ્ચાઈ અને હૃદયની શુદ્ધતા જરૂરી છે.
મુખ્ય શીખ:
- સેવા સૌ માટે છે: કોઈ પણ વ્યક્તિ ભગવાનની સેવાથી વંચિત નથી. સાચી ભક્તિ સામાજિક સ્થાન, જાતિ કે ભૂતકાળના કર્મોથી પર છે.
- ભાવ સૌથી મહત્ત્વનો છે: નિષ્ઠા, નમ્રતા અને પરિશ્રમ વ્યક્તિની પૃષ્ઠભૂમિ અથવા લોકોની ધારણા કરતાં વધુ મૂલ્યવાન છે.
- બીજાનો નિર્ણય ન કરો: માનવનો નિર્ણય ખોટો પડી શકે છે, પરંતુ ભગવાન જ હૃદયની સાચી પવિત્રતા અને ભાવને જાણે છે.
- નિંદા કરતાં કરુણા શ્રેષ્ઠ: સાચું પરિવર્તન અસ્વીકાર કે તિરસ્કારથી નહીં, પરંતુ કૃપા, સ્વીકાર અને પ્રેમથી આવે છે.
- સાચી ભક્તિ જીવન બદલી શકે છે: નિષ્ઠાપૂર્વક કરાયેલ ભક્તિનું એક નાનું કાર્ય પણ વ્યક્તિના જીવનમાં ગહન અને દિવ્ય પરિવર્તન લાવી શકે છે.
વિચાર કરો: જ્યારે અન્ય લોકો લક્ષ્મીબાઈનો ઝડપી નિર્ણય કરી રહ્યા હતા, ત્યારે મહારાજે તેમને પ્રેમપૂર્વક સ્વીકાર્યા. આ પ્રસંગ આપણને સાચી કરુણા વિશે શું શીખવે છે? અને આપણે આ શિક્ષણને આપણા દૈનિક જીવનમાં કેવી રીતે ઉતારી શકીએ?
સંત પ્રવચન
ધૂન
અંતમાં ૧ થી ૨ મિનિટ સુધી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની ધૂન (તમારી પસંદના કોઈપણ રાગમાં) કરવી. આ મહામંત્રમાં અનંત સકારાત્મક શક્તિ સમાયેલી છે, જે હૃદય અને ઘરમાં પવિત્રતા તથા આધ્યાત્મિક પ્રકાશ પ્રદાન કરે છે.
વૈકલ્પિક: વધુ સમય હોય તો?
પરિવાર સાથે ચર્ચા કરો અથવા નીચેના ચિંતનપ્રશ્નો પર સ્વમંથન કરો:
જેમ મહારાજે લક્ષ્મીબાઈના ભૂતકાળને નહીં, પરંતુ તેમના હૃદયની નિષ્ઠા અને ભક્તિને જોઈ, તેમ આપણે પણ કોઈ વ્યક્તિની ભૂલો કરતાં તેના સારા ભાવ અને આંતરિક શુદ્ધતાને કેવી રીતે જોઈ શકીએ?
આપણે આપણા ઘર અને સત્સંગનું વાતાવરણ એવું કેવી રીતે બનાવી શકીએ કે જેમાં બદલાવ લાવવા કે સેવા કરવા ઇચ્છતી કોઈપણ વ્યક્તિને પ્રોત્સાહન અને સ્વીકાર મળે, અને તે પોતાને દૂર ધકેલાયેલ ન અનુભવે?
દિવસ ૪ પાઠ - પ્રેમ અને ભક્તિ દ્વારા પરિવર્તન
પ્રાંતિજ ગામમાં રહેતા નવલબાને શ્રીજી મહારાજના દર્શનની ખૂબ જ તીવ્ર ઇચ્છા હતી. મહારાજ ગામમાં પધાર્યા હતા અને ઘણા દિવસોથી સભાઓ કરી રહ્યા હતા. પરંતુ તેમના પતિ ક્રોધ અને અસુરક્ષાની ભાવનાથી ભરાયેલા હોવાથી, તેમણે નવલબાને સભામાં જતાં રોકવા માટે ઘરમાં બંધ કરી દીધા. મહારાજ બીજા દિવસે ગામ છોડવાના હતા. તેથી નવલબા આખી રાત રડી પડ્યાં; તેમનું હૃદય મહારાજના દર્શન માટે તરસી રહ્યું હતું. અંતે, તેમની તીવ્ર ભક્તિ અને વ્યાકુળતાએ તેમને સાહસ આપ્યું. તેમણે બારી તોડી, ઘરની બહાર નીકળ્યાં અને રાતોરાત દોડીને મહારાજના દર્શન માટે પહોંચી ગયા.
જ્યારે નવલબા મહારાજ પાસે પહોંચ્યાં, ત્યારે શ્રીજી મહારાજ વિશ્રામ કરવાની તૈયારીમાં હતા. નવલબા થાકેલા શરીર અને આંસુભીની આંખો સાથે હાથ જોડીને તેમની સામે ઊભાં રહ્યાં. મહારાજે કરુણાભરી વાણીમાં પૂછ્યું, “બાઈ, તમે કેમ રડો છો? તમારું દુઃખ મને કહો.” કંપતા શબ્દોમાં નવલબાએ પોતાની આખી વ્યથા વ્યક્ત કરી — પતિનો વિરોધ, સત્સંગ માટેની તીવ્ર તલપ અને રક્ષણ માટેની પ્રાર્થના. મહારાજે ખૂબ કરુણાથી તેમની વાત સાંભળી અને પ્રેમપૂર્વક માર્ગદર્શન આપ્યું: “વેરનો જવાબ વેરથી ન આપવો, પરંતુ પ્રેમથી આપવો. રસોઈ બનાવતાં કે ઘરના દૈનિક કામ કરતાં પણ તમને જે પ્રગટ ભગવાન મળ્યા છે તેમનું સ્મરણ કરવું. મારી લીલાઓનું સતત ચિંતન કરવું. નિષ્ઠાપૂર્વકની ભક્તિ દ્વારા કઠોરમાં કઠોર હૃદય પણ પીગળી શકે છે
આ પ્રસંગ આપણને શીખવે છે કે કોઈ વ્યક્તિના હૃદયમાં સાચું પરિવર્તન બળજબરી, દલીલો કે ક્રોધથી આવતું નથી. તે તો પ્રેમ, ધીરજ અને અડગ ભક્તિ દ્વારા આવે છે. આ ગુણોમાં એવી દિવ્ય શક્તિ છે કે જે સૌથી કઠિન સંબંધોને પણ બદલી શકે છે અને હૃદયોમાં સુમેળ, શાંતિ અને પ્રેમ સ્થાપિત કરી શકે છે.
સંત પ્રવચન
ધૂન
અંતમાં ૧ થી ૨ મિનિટ સુધી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની ધૂન (તમારી પસંદના કોઈપણ રાગમાં) કરવી. આ મહામંત્રમાં અનંત સકારાત્મક શક્તિ સમાયેલી છે, જે હૃદય અને ઘરમાં પવિત્રતા તથા આધ્યાત્મિક પ્રકાશ પ્રદાન કરે છે.
વૈકલ્પિક: વધુ સમય હોય તો?
પરિવાર સાથે ચર્ચા કરો અથવા નીચેના ચિંતનપ્રશ્નો પર સ્વમંથન કરો:
મુશ્કેલ સંબંધોમાં મહારાજ પ્રેમને ટકરાવ કરતાં વધુ મહત્વ કેમ આપે છે?
નવલબાનો દૃઢ નિશ્ચય આપણને અડગતા (perseverance)ના મૂલ્ય વિશે શું શીખવે છે?
આપણે આ શિક્ષણને પરિવાર, કાર્યસ્થળ અથવા નેતૃત્વ જેવી પરિસ્થિતિઓમાં કેવી રીતે અમલમાં મૂકી શકીએ?
દિવસ ૫ પાઠ - પ્રેમ અને ભક્તિ દ્વારા પરિવર્તન
જોબન પાગી ગુજરાતનો સૌથી ભયંકર માનવામાં આવતો ડાકૂ હતો. દરેક ગામ અને શહેરમાં તેની દહેશત હતી. લૂંટફાટ અને હિંસામાં તે એટલો ક્રૂર હતો કે માણસનું માથું કાપવું તેના માટે જાણે તરબૂચ કાપવા જેટલું સહેલું હતું. તેના ભાઈઓ સુંદર, શાકરો અને ડાળો પણ તેની જેમ જ કઠોર સ્વભાવના હતા, અને સાથે મળીને તેઓ અદમ્ય શક્તિ તરીકે ઓળખાતા. એક દિવસ જોબનને ખબર પડી કે એક મહાન સંત પાટિદાર પ્રદેશમાં પધાર્યા છે, જેને ઘણા લોકો ભગવાન તરીકે માને છે. તે સંત પાસે ‘માણકી’ નામની એક અદભૂત ઘોડી પણ હતી.
જિજ્ઞાસુ અને અહંકારી સ્વભાવના જોબન પાગીએ પોતાના ભાઈ સુંદરને આદેશ આપ્યો કે તે “સ્વામિનારાયણ” ખરેખર ભગવાન છે કે નહીં તે પરખવા માટે ઘોડી માણકી ચોરી લાવે. પરંતુ સુંદરએ ઇનકાર કર્યો, કારણ કે તેણે મહારાજમાં જે દિવ્ય તેજ જોયું હતું તે નિર્વિવાદ રીતે ભગવાનનું જ હતું. આથી અતૃપ્ત રહેલા જોબને પોતે જ ઘોડી માણકીને અપહરણ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ તેનો પ્રયાસ નિષ્ફળ ગયો.
વર્ષો પછી, ડાભાણના યજ્ઞ સમયે હજારો ભક્તો એકત્ર થયા અને કાઠી તથા દરબારની શ્રેષ્ઠ ઘોડીઓથી અશ્વશાળા ભરાઈ ગઈ. આ પ્રસંગની જાણ થતાં અને માણકી પ્રત્યેનો તેનો જૂનો લોભ ફરી જાગતાં જોબન પાગીના મનમાં તેને ચોરી લેવાનો વિચાર ફરી આવ્યો. તેણે કલ્પના કરી કે આવી ઘોડીથી તે રાત્રે સૈકડો માઈલ મુસાફરી કરીને વધુ સફળ લૂંટફાટ કરી શકશે. રાત્રે તે છુપાઈને અશ્વશાળામાં પ્રવેશ્યો, પરંતુ અંધકારની જગ્યાએ તેને તેજોમય પ્રકાશ દેખાયો — શ્રીજી મહારાજ પોતે માણકીની સેવા કરતા હતા. આ દૃશ્ય જોઈને જોબન પાછો ફર્યો અને ફરી આવવાનો નિર્ણય કર્યો. પરંતુ બીજા દિવસે પણ એ જ દૃશ્ય: મહારાજ જાતે જ ઘોડીને સંભાળી રહ્યા હતા. ત્રીજી રાત્રે, જોબનનો અહંકાર અંતે તૂટી પડ્યો.
બીજા દિવસે સવારે તે સભામાં આવ્યો, મહારાજના ચરણોમાં પડી ગયો અને રડવા લાગ્યો. તેણે કહ્યું, “હે પ્રભુ! મને માફ કરો. હું અજ્ઞાની છું. હું તમને ઓળખી શક્યો નથી. મારા પાપોથી મને મુક્ત કરો.” શ્રીજી મહારાજે પ્રેમપૂર્વક તેના પીઠ પર હાથ રાખ્યો, તેને ક્ષમા આપી અને માર્ગદર્શન આપ્યું કે તે પોતાના હિંસક જીવનનો ત્યાગ કરે અને ધર્મ અનુસાર જીવન જીવે.
જે વ્યક્તિ એક સમયે સમગ્ર ગુજરાતમાં ભય ફેલાવતો હતો, તે હવે ભગવાનનો નમ્ર અને સમર્પિત સેવક બની ગયો. તે દિવસથી જોબન અને તેના ભાઈઓએ મહારાજની યાત્રાઓ દરમિયાન તેમના વિશ્વાસુ રક્ષક તરીકે સેવા આપવાનું શરૂ કર્યું.
મુખ્ય પાઠ:
- કોઈપણ વ્યક્તિ પરિવર્તનથી પર નથી.
- મહારાજની કૃપા માત્ર ક્ષમા જ નથી કરતી, પરંતુ તે વ્યક્તિની આંતરિક શક્તિને જગાડીને તેને ધર્મ અને સત્યના માર્ગ તરફ દોરી જાય છે.
- સાચું અને સ્થાયી પરિવર્તન દૈવી કરુણાથી આવે છે, ભય કે બળજબરીથી નહીં.
સંત પ્રવચન
ધૂન
અંતમાં ૧ થી ૨ મિનિટ સુધી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની ધૂન (તમારી પસંદના કોઈપણ રાગમાં) કરવી. આ મહામંત્રમાં અનંત સકારાત્મક શક્તિ સમાયેલી છે, જે હૃદય અને ઘરમાં પવિત્રતા તથા આધ્યાત્મિક પ્રકાશ પ્રદાન કરે છે.
વૈકલ્પિક: વધુ સમય હોય તો?
પરિવાર સાથે ચર્ચા કરો અથવા નીચેના ચિંતનપ્રશ્નો પર સ્વમંથન કરો:
જોબન પાગીના પરિવર્તનથી આપણને શું શીખ મળે છે કે મહારાજ સૌથી કઠોર હૃદયોમાં પણ સદગુણોને જગાડી શકે છે?
દૈવી કૃપા ક્યારેક દંડ કે ભય કરતાં વધુ શક્તિશાળી કેમ હોય છે પરિવર્તન લાવવામાં ?
આપણે બીજાઓમાં છુપાયેલી સારી શક્યતાઓને કેવી રીતે ઓળખી શકીએ, ભલે તેમનો ભૂતકાળ અંધકારમય લાગે, જેમ મહારાજે જોબન સાથે કર્યું હતું તેમ?
દિવસ ૬ પાઠ - જ્યારે શ્રદ્ધા તમને અડગ અને અપરાજેય બનાવે છે
લાધીબાઈ, રામાનંદ સ્વામીની નિષ્ઠાવાન અનુયાયી, તેમના નિર્વાણ પછી ખૂબ દુઃખમાં ડૂબી ગયા અને સત્સંગથી દૂર થઈ ગયા. જ્યારે શ્રીજી મહારાજ ત્યાં પધાર્યા, ત્યારે તેમને મહારાજને મળવામાં સંકોચ થયો, પરંતુ તેમને જોઈને તેમનું હૃદય ધીમે ધીમે નરમ પડ્યું. પછી તેમને એક દિવ્ય દર્શન થયું, જેમાં તેમણે મહારાજને અક્ષરધામમાં પૂર્ણ પુરુષોત્તમ નારાયણ રૂપે આસનસ્થ જોયા, અને રામાનંદ સ્વામી પોતે તેમની સેવા કરતા હતા. આ દર્શનથી શ્રીજી મહારાજનું પરમ દિવ્ય સ્વરૂપ નિશ્ચિત થયું.
પછી મહારાજે તેમની સમજણની દૃઢતા પરખવા માટે એક પરીક્ષા લીધી. તેમણે તે વિધવા લાધીબાઈને આદેશ આપ્યો કે તે સજ્જન સ્ત્રીની જેમ શણગાર કરે, તેજ લાલ કુમકુમનો ચાંદલો કરે, પાણીનો ઘડો લઈને ગામમાં ફરી અને તેમની મહિમાનો ગાન કરે. કોઈ સંકોચ વગર તેમણે આજ્ઞાનું પાલન કર્યું. જ્યારે તેઓ ગામમાં ચાલતા હતા, ત્યારે લોકો તેમની મજાક કરતા અને પૂછતા કે તેમણે કોને લગ્ન કર્યા છે. ત્યારે નિર્ભય ભક્તિ સાથે તેમણે જવાબ આપ્યો, “ભગવાન સ્વામિનારાયણ.” તેમની અડગ શ્રદ્ધા જોઈને મહારાજ અત્યંત પ્રસન્ન થયા અને તેમને અપર કૃપાથી આશીર્વાદ આપ્યા, કારણ કે તેમણે મહારાજના સાચા દિવ્ય સ્વરૂપને ઓળખી દૃઢપણે તેને જાળવી રાખ્યું.
મુખ્ય શિક્ષણ:
જ્યારે ભક્તની ભગવાન પ્રત્યેની શ્રદ્ધા દૃઢ અને સ્પષ્ટ બને છે, ત્યારે તેને એવી શક્તિ અને હિંમત મળે છે જે ભયને પાર કરી જાય છે, એવી પવિત્રતા મળે છે જે શંકાને પાર કરી જાય છે, અને એવો આત્મવિશ્વાસ મળે છે જે અશક્યને પણ સહજ બનાવી દે છે. ભગવાન પ્રત્યેની અડગ શ્રદ્ધા સામાન્ય ભક્તને અસાધારણ આત્મા બનાવી દે છે.
સંત નિષ્કર્ષ
ધૂન
અંતમાં ૧ થી ૨ મિનિટ સુધી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની ધૂન (તમારી પસંદના કોઈપણ રાગમાં) કરવી. આ મહામંત્રમાં અનંત સકારાત્મક શક્તિ સમાયેલી છે, જે હૃદય અને ઘરમાં પવિત્રતા તથા આધ્યાત્મિક પ્રકાશ પ્રદાન કરે છે.
વૈકલ્પિક: વધુ સમય હોય તો?
પરિવાર સાથે ચર્ચા કરો અથવા નીચેના ચિંતનપ્રશ્નો પર સ્વમંથન કરો:
- લાધીબાઈને જ્યારે સમજ થયું કે મહારાજ ભગવાન છે, ત્યારે તેને એવી શક્તિ કેવી રીતે મળી જે તેને પહેલાં ક્યારેય નહોતી મળી, અને આ આપણને સાચી શ્રદ્ધાની શક્તિ વિશે શું શીખવે છે?
- અડગ શ્રદ્ધા ભક્તને નિર્ભય કેમ બનાવે છે, ભલે સમાજ તેમની મજાક કરે, પડકાર આપે અથવા તેમને ખોટી રીતે સમજે?
- લાધીબાઈએ મહારાજના સાચા સ્વરૂપને ઓળખ્યા પછી જે “ભગવાન સાથે કંઈપણ અશક્ય નથી” એવો ભાવ રાખ્યો, તેવો જ મનોભાવ વિકસાવવા માટે આપણે કેટલાક સરળ રસ્તાઓ અપનાવી શકીએ?
દિવસ ૭ પાઠ - ફળ અને ફૂલદાની – શ્રદ્ધાની પરીક્ષા
એક દિવસ શ્રીજી મહારાજ ગઢડામાં દાદા ખાચરના દરબારમાં બિરાજમાન હતા. તેમની પાસે એક મોટું, સુંદર અને પાકેલું ફળ હતું, જે સામાન્ય વાસણના મુખ કરતાં ઘણું મોટું હતું. મહારાજે દાદા ખાચરને તે મોટું ફળ અને એક નાનાં મુખવાળું ધાતુનું ફૂલદાની આપ્યું અને એક અચંબિત કરતો આદેશ આપ્યો:
“દાદા, આ ફળ લો અને આ ફૂલદાનીમાં મૂકો.” બહારથી જોનારા કોઈપણ વ્યક્તિ માટે આ કાર્ય શારીરિક રીતે અશક્ય લાગતું હતું. ફળ એટલું મોટું હતું અને ફૂલદાનીનું મુખ એટલું સાંકડું હતું કે તેને અંદર મૂકવું શક્ય જ નહોતું. તર્કબદ્ધ મન ધરાવતો કોઈપણ વ્યક્તિ દલીલ કરતો, સંકોચ અનુભવતો અથવા કેમ તે શક્ય નથી તેનું કારણ આપતો.
કોઈ પણ સંકોચ, શંકા કે પ્રશ્ન વિના દાદા ખાચરે ફળ અને ફૂલદાની લઈ લીધાં. તેમણે “કેમ, મહારાજ?” એવું પણ પૂછ્યું નહીં. તરત જ તેમણે ફળને નાના મુખમાં મૂકવાનો પ્રયત્ન શરૂ કર્યો, સંપૂર્ણ વિશ્વાસ સાથે કે મહારાજે આજ્ઞા આપી છે એટલે તે ક્યાંક ને ક્યાંક શક્ય જ હશે. દાદા ખાચરની આ સંપૂર્ણ, અડગ શ્રદ્ધા અને તરત આજ્ઞાપાલન—જેમાં કોઈ પણ અહંકાર કે તર્કનો ભાવ નહોતો—જોઈને શ્રીજી મહારાજ પ્રસન્ન થયા. તેમણે દાદા ખાચરને રોક્યા અને તેમના ભક્તિભાવથી અત્યંત આનંદિત થઈને ખુલાસો કર્યો કે આ પરીક્ષા ફળ કે ફૂલદાનીની નહોતી; પરંતુ દાદાની નિષ્ઠા (અડગ શ્રદ્ધા)ની હતી.
મુખ્ય શીખ:
- આજ્ઞા બુદ્ધિથી ઉપર: દાદા ખાચરે દર્શાવ્યું કે જ્યારે ભગવાનની આજ્ઞા મળે, ત્યારે ભક્તનું કર્તવ્ય તેનું પાલન કરવું છે, તેને તર્કથી સમજાવવું નહીં.
- શ્રદ્ધાનું સ્વરૂપ: સાચી શ્રદ્ધા ત્યાં શરૂ થાય છે જ્યાં માનવીય તર્ક સમાપ્ત થાય છે. જો આપણે માત્ર ત્યારે જ આજ્ઞા પાળીએ જ્યારે તે આપણને સમજમાં આવે, તો આપણે ભગવાન પર નહીં પરંતુ આપણા પોતાના બુદ્ધિ પર વિશ્વાસ રાખીએ છીએ.
- ભગવાનનો રાજીપો મેળવવો: ભક્તનું અંતિમ લક્ષ્ય ભગવાનને પ્રસન્ન કરવું છે. દાદા ખાચરે પરિણામની ચિંતા કર્યા વિના તરત કરેલું આજ્ઞાપાલન તેમને શ્રીજી મહારાજની સર્વોચ્ચ પ્રસન્નતા અપાવી.
સંત પ્રવચન
ધૂન
અંતમાં ૧ થી ૨ મિનિટ સુધી સ્વામિનારાયણ મહામંત્રની ધૂન (તમારી પસંદના કોઈપણ રાગમાં) કરવી. આ મહામંત્રમાં અનંત સકારાત્મક શક્તિ સમાયેલી છે, જે હૃદય અને ઘરમાં પવિત્રતા તથા આધ્યાત્મિક પ્રકાશ પ્રદાન કરે છે.
વૈકલ્પિક: વધુ સમય હોય તો?
પરિવાર સાથે ચર્ચા કરો અથવા નીચેના ચિંતનપ્રશ્નો પર સ્વમંથન કરો:
આપણે ભૌતિક જગતમાં સ્વસ્થ પ્રશ્નો પૂછવાનું અને આધ્યાત્મિક માર્ગમાં જરૂરી શિસ્તબદ્ધ આજ્ઞાપાલન અને શ્રદ્ધા વચ્ચે કેવી રીતે ભેદ કરી શકીએ?
જ્યારે પરિસ્થિતિઓ સંપૂર્ણપણે વિરુદ્ધ લાગે ત્યારે આપણે દાદા ખાચર જેવી શ્રદ્ધા કેવી રીતે વિકસાવી શકીએ?
